Zawory przelotowe

Zawory przelotowe

Zawory przelotowe w instalacji wodnej: budowa i zasada działania

Zawory przelotowe służą do precyzyjnej regulacji oraz trwałego odcinania przepływu wody w budynkowych instalacjach sanitarnych i grzewczych. Zawory do wody występują w różnych wariantach konstrukcyjnych i mają różne przeznaczenie: zawory przelotowe to armatura odcinająca. Zawory grzybkowe do wody stosuje się w pionach i gałązkach rozdzielczych - tego typu armatura instalacyjna bardzo ułatwia funkcjonowanie instalacji i ma kilka przewag nad innymi rozwiązaniami:

• stopniowe zamykanie zaworu przelotowego znacznie zmniejsza szanse wystąpienia uderzenia hydraulicznego w porównaniu np. z armaturą ćwierćobrotową. Dzięki stopniowemu zamykaniu zaworu, ciśnienie w instalacji nie rośnie tak szybko, jak kiedy stosowane są inne artykuły hydrauliczne, które mają mniejszy zakres sterowania medium - jak wspomniane operowanie na ćwierci obrotu. 
• zawory żeliwne czerpalne w naszym sklepie internetowym występują w szerokiej gamie rozmiarów: od 15 aż do 80 DN. Umożliwia to precyzyjny dobór produktu do twoich potrzeb. 
• zawory M83 mogą być stosowane zarówno w instalacjach wodociągowych, jak i  centralnym ogrzewaniu - to wszechstronne akcesoria hydrauliczne o szerokiej gamie zastosowań 
• wewnętrzny gwint przyłączeniowy dobrze współpracuje z przyłaczem z gwintem zewnętrznym

Zawory przelotowe działają na zasadzie dławienia strugi za pomocą grzybka poruszającego się wzdłuż osi korpusu i dociskanego do gniazda przez wrzeciono. Grzybek porusza się wzdłuż osi korpusu zaworu - podczas zamykania się zaworu, grzybek jest przesuwany w kierunku gniazda za pomocą wrzeciona i dociskany do jego powierzchni. Zmniejsza to przepływ, stopniowo ograniczając przepływ medium przez zawór. Im bardziej grzybek jest dociskany, tym bliżej całkowitego zamknięcia zaworu. Grzybek może zmieniać położenie, a nie tylko zamykać i otwierać zawór, dzięki czemu można wygodnie regulować strumień wody. 

Nie należy mylić zaworu przelotowego z zaworem przelewowym - zadaniem zaworu przelewowego jest ochrona instalacji przed nadmiernym wzrostem ciśnienia. Po przekroczeniu określonej wartości ciśnienia zawór przelewowy otwiera się i odprowadza nadmiar medium, dzięki czemu ogranicza ciśnienie w układzie.

Wykonanie żeliwne i mosiężne oraz głowice M83 jako części zamienne

Wymienna głowica mosiężna M83 pozwala na pełną regenerację zaworu przelotowego bez konieczności wycinania żeliwnego lub mosiężnego korpusu z instalacji. Żeliwo to jakościowy, solidny materiał - wystarczy na długie lata użytkowania. W wariancie z ocynkowaną powłoką jest odporny na korozję i wytrzymały na warunki zewnętrzne. Mosiężny korpus i trzpień, używane w zaworze przelotowym są również wytrzymałe na obciążenia mechaniczne; mosiądz jako stop miedzi i cynku charakteryzuje się wysoką jakością i tolerancją na warunki zewnętrzne. W wariancie mosiężnym, do produkcji głowicy mosiężnej do zaworu i trzpienia użyte są materiały uszczelniające, wykonane z EDPM. Uchwyt zaworu przelotowego mosiężnego wykonany jest z tworzywa.

Jak zregenerować zawór przelotowy żeliwny i mosiężny przez wymianę głowicy M83?

Należy:

1. zamknąć dopływ medium
2. wykręcić zużytą już głowicę
3. starannie sprawdzić średnicę gwintu montażowego
4. dobrać do średnicy odpowiedni rozmiar nowej głowicy
5. zamontować nową głowicę 
6. sprawdzić szczelność wykonanej już instalacji. 

Przed zakupem sprawdź średnicę samego gwintu i odległość między zwojami - bez tego, nie da się precyzyjnie dobrać potrzebnego wariantu gwintu. 

Dzięki możliwości wymiany samej głowicy, nie trzeba wyrzucać innych elementów - jest to duża korzyść eksploatacyjna i oszczędność czasu. 

Materiał korpusu zaworu może być wykonany z żeliwa lub mosiądzu; obu bardzo odpornych na warunki zewnętrzne materiałów, które świetnie sprawdzą się w codziennym użytkowaniu produktu. Ob materiały są odporne na uszkodzenia mechaniczne, a opcja żeliwna dodatkowo na korozję, przy wyborze ocynkowanego wariantu.

Parametry techniczne zaworów przelotowych: ciśnienie, temperatura i średnice

Zawory przelotowe stosowane w instalacjach domowych pracują zwykle przy ciśnieniu nominalnym rzędu 10 bar, a zakres temperatury pracy zależy od materiału uszczelnień.

O doborze odpowiedniego zaworu decydują trzy parametry: ciśnienie nominalne, temperatura pracy zaworu i średnica przyłącza. Ciśnienie 10 bar jest typowym ciśnieniem nominalnym dla zaworów przelotowych. 

O dopuszczalnej temperaturze decyduje przede wszystkim materiał uszczelnienia - elastomery EPDM i NBR mają różne zakresy pracy, co przekłada się na możliwość zastosowania w instalacji ciepłej wody lub centralnego ogrzewania. W zaworach użyta jest uszczelka EDMP I uszczelnienia NBR, dlatego tak ważne jest pilnowanie odpowiedniej temperatury, w jakiej będzie pracował zawór. Przy uszczelnianiu połączeń gwintowanych, używana jest taśma z politetrafluoroetylenu - taśma teflonowa.

Normy i atesty armatury wodociągowej

O dopuszczeniu armatury do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia decydują zgodność z właściwą normą wyrobu oraz atest higieniczny. Dlaczego warto sprawdzić, czy produkt posiada wszystkie potrzebne zezwolenia? 

Żeby instalacja wodna była bezpieczna, używane w niej produkty muszą być odpowiednio przetestowane i bezpieczne dla instalacji i użytkownika. Norma wyrobu określa wymagania konstrukcyjne i metody badania produktów; dzięki temu masz pewność, że używana armatura odcinająca jest bezpieczna w stosowaniu z innymi elementami instalacji. Z kolei 

atest higieniczny potwierdza dopuszczenie materiałów do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia. To dokument potwierdzający, że woda na przykład przepływająca przez zawór jest bezpieczna do spożycia. Przy armaturze do instalacji wody pitnej stosuje się normę PN-EN 1213, dotyczącą zaworów odcinających ze stopów miedzi - klient powołuje się na nią przy zaworach odcinających i antyskażeniowych. Z kolei przy armaturze żeliwnej obowiązują odrębne normy wyrobu. 

Przy odbiorze technicznym instalacji, zwróć uwagę na to, czy akcesoria i armatura mają wszystkie wymagane pozwolenia i dokumenty - tylko w ten sposób możesz być pewien, że instalacja będzie długowieczna, bezpiecznie i solidnie wykonana oraz bezpieczna dla użytkownika.

Zawory grzybkowe a zawory kulowe: różnice konstrukcyjne i zastosowanie

Zawór grzybkowy umożliwia płynne dławienie strumienia, natomiast zawór kulowy pracuje dwupołożeniowo - w pełnym otwarciu lub zamknięciu. 

Mechanizm z wrzecionem i grzybkiem dociskanym do gniazda działa zupełnie inaczej, niż mechanizm ćwierćobrotowy z kulą przewierconą na wylot. Zawory kulowe cechują się zupełnie inną regulacją przepływu, niż zawory grzybkowe; mają dwa położenia - pracują w pełnym otwarciu, lub zamknięciu. Z tego powodu, zawory kulowe mają dużo mniejszą możliwość regulacji przepływu, niż zawory grzybkowe. Zawory grzybkowe znacznie zmniejszają ryzyko uderzenia hydraulicznego, ponieważ zmiana ciśnienia w instalacji nie jest tak gwałtowna. Z kolei przewagą zaworu kulowego nad zaworem grzybkowym jest możliwość jego szybszego zamknięcia. Zawór grzybkowy to większe opory przepływu w pełnym otwarciu. Przy wyborze zaworu grzybkowego, masz też więcej opcji regeneracji zaworu - jego części są wymienne co sprawia, że długofalowe użytkowanie może być bardziej ekonomiczne. Do uszczelnienia instalacji często używa się past uszczelniających, czy pakuł lnianych lub taśmy teflonowej. 

Każdy zawór sprawdzi się gdzie indziej: tam, gdzie liczy się szybkie odcięcie, lepiej wybrać zawór kulowy; zawór grzybkowy tam, gdzie potrzebna jest regulacja natężenia przepływu. 

Praca obu zaworów z wodą zimną jest dość prosta i przewidywalna, natomiast w przypadku wody ciepłej, należy zwrócić szczególną uwagę na podane dopuszczalne zakresy temperatur tak, aby uniknąć rozszczelnienia się instalacji.

Zawór przelotowy a pozostałe typy zaworów do wody

Poza zaworami kulowymi w instalacjach domowych stosuje się armaturę o innym przeznaczeniu - kątową, zwrotną, antyskażeniową i bezpieczeństwa - której zawór przelotowy nie zastępuje.

Zawór przelotowy nie zmienia kierunku pracy instalacji, w przeciwieństwie np. do zaworów kątowych, z którymi za pomocą pokrętła zaworu można zmienić kierunek przepływu aż o 90 stopni. Pozwala to na przykład na podłączenie baterii. Dostępne w nasze ofercie zawory grzejnikowe,  zawory do wody i inne różnią się między sobą działaniem. Zawory zwrotne samoczynnie blokują przepływ powrotny, dzięki czemu zabezpieczają pompy i wodomierze - może być to świetne rozwiązanie dla długowieczności instalacji. 

Znajdziesz w naszej ofercie również zawory antyskażeniowe: chronią sieć przed przedostaniem się do niej wody z instalacji wewnętrznej - grzybek zaworu przelotowego nie ma takich funkcji. 

Zawory bezpieczeństwa stosuje się razem z zaworami antyskażeniowymi - dla maksymalnego komfortu uzytkownika i bezpieczeństwa instalacji. zawory bezpieczeństwa reagują na nadmierny wzrost ciśnienia i w razie potrzeby otwierają przepływ medium.

Kierunek montażu i zasady instalacji zaworów przelotowych

Montaż zaworu przelotowego wymaga zachowania kierunku przepływu wskazanego strzałką na korpusie - odwrotna zabudowa prowadzi do drgań grzybka i przyspieszonego zużycia uszczelnienia.

Dlaczego trzeba zamontować zawór zgodnie z kierunkiem przepływu? Ponieważ, w przeciwnym wypadku:

• grzybek zaworu będzie drgał, tym samym regulacja przepływu nie będzie zachodziła stabilnie 
• pojawia się ryzyko nieszczelności
• pod naporem słupa wody, uszczelnienia mogą zostać uszkodzone 

Połączenia gwintowane można uszczelnić na kilka sposobów. Klasycznym sposobem są pakuły lniane z pastą uszczelniającą, dobrym rozwiązaniem będzie także taśma z politetrafluoroetylenu. Pakuły lniane można stosować wszędzie, częściej na większych instalacjach - pozwalają na więcej precyzji. Przy małych gwintach, można wybrać szybkie i niezawodne rozwiązanie, jakim jest taśma teflonowa. 

Aby dobrze zamontować zawór przelotowy, trzeba starannie dobrać pozycję zabudowy. Dostęp do pokrętła musi być możliwy, musi być także zachowana odpowiednio duża przestrzeń, umożliwiająca wykręcenie głowicy przy późniejszej regeneracji. Po zamontowaniu zaworu, należy wykonać kontrolę szczelności:

1. napełnić instalację i ją odpowietrzyć
2. ustawić zawór w pozycji zamkniętej
3. doprowadzić ciśnienie do wymaganej wartości
4. uważnie obserwować, czy nie występują przecieki